Budowa
geologiczna
Podłoże utworów powierzchniowych stanowią utwory mezozoiczne, trzeciorzędowe
i czwartorzędowe: pisaki luźne, pisaki słabo gliniaste i piaski gliniaste
(utwory polodowcowe - plejstoceńskie i holoceńskie: piaski akumulacji
eolicznej oraz wodnolodowcowej; gliny zwałowe moreny dennej z domieszką żwirów
i otoczaków). Obszar Łuszczanowic i Wolicy charakteryzuje się gliniastymi
utworami.
Na terenie gminy znajdują się bogate trzeciorzędowe złoża węgla
brunatnego. Kopalnia Węgla Brunatnego BOT "Bełchatów" położona na
terenie gminy wydobywa 57% węgla brunatnego pozyskiwanego w kraju. Pozostałe
kopaliny to najczęściej:
kruszywa mineralne (pospółka piaszczysto - żwirowa i krzemienna, tłucznie, klińce i
grysy granitowe, wapienne, kwarcytowe),
- piasek naturalny,
- łatwo topliwe piaski kwarcowe o wysokiej zawartości SiO2,
- surowce ilaste o dużej różnorodności parametrów chemicznych, mineralnych
i technologicznych,
- kreda jeziorna,
- torf i ziemia humusowa.
Są to utwory zalegające na pokładach węgla brunatnego.
Pozyskiwany jest również gips syntetyczny - powstający jako produkt uboczny w
procesie odsiarczania spalin Elektrowni. Nie jest on naturalnym złożem,
niemniej jednak stanowi surowiec ważny gospodarczo, charakteryzujący się
dobrymi parametrami fizykochemicznymi.
Warunki glebowe
W obrębie gminy Kleszczów występują głównie gleby brunatne, bielicowe i
pseudobielicowe oraz niewielka ilość mad. Na podłożu gliniastym wytworzyły
się najżyźniejsze gleby kompleksu żytniego - okolice Kleszczowa, Łuszczanowic
oraz Wolicy. Gleby brunatne i bielicowe wykorzystywane są w większości jako
grunty orne. Na żwirach i pisakach wodnolodowcowych wykształciły się głównie
gleby pseudobielicowe - rdzawe, na których występują kompleksy leśne.
|
Grunty orne
|
Klasy gleb
|
| IIIa |
IIIb |
IVa |
IVb |
V |
VI |
| w ha |
24 |
162 |
417 |
329 |
673 |
317 |
| w % |
1 |
8 |
22 |
17 |
35 |
17 |
Gleby te są w znacznym stopniu zdegradowane -
przesuszone w wyniku prowadzonych od lat prac na rzecz odwodnienia odkrywki KWB
(prace te niekorzystnie odbiły się również na stanie gleb sąsiednich).
W wyniku prowadzonej działalności przemysłowej i związanego z nią dużego
natężenia transportem, wzrasta zakwaszenie gleb - spowodowane
zanieczyszczeniem SO2 i NOx. Obecnie ok. 46% gleb ma odczyn kwaśny i bardzo kwaśny.
Największe zmiany gleb i powierzchni gruntów są bezpośrednią działalnością
Kopalni - wyrobisko zajmujące obszar 27 km2 oraz zwałowisko o powierzchni 15
km2.
Wody powierzchniowe
Gmina Kleszczów leży w dorzeczu rzeki Warty. Dział wód Warty i Pilicy
przebiega wzdłuż jej zachodniej granicy. Największy ciek wodny stanowi rzeka
Widawka, płynąca przez wschodnią część gminy - z kierunku południowego w
kierunku północno-zachodnim. Do Widawki uchodzi rzeka Rakówka oraz dwa kanały
odprowadzające wody kopalniane: Struga Żłobnicka i Struga Aleksandrowska.
Przy południowej granicy gminy znajduje się krótki odcinek rzeki Krasówki.
Na terenie gminy znajdują się 4 zbiorniki retencyjne: największy z nich w Słoku,
wykorzystywany także w celach rekreacyjnych, w Kamieniu i Żłobnicy - chętnie
odwiedzane przez wędkarzy oraz Wawrzkowizna.
Wody podziemne
Wody podziemne występują na trzech poziomach - w osadach czwartorzędowych,
kredowych i jurajskich.
Obiekty mieszkalne oraz pozostałe obiekty o niewielkim zapotrzebowani na wodę
zaopatrywane są z poziomy górnokredowego oraz jurajskiego, przy czym woda z
tego ostatniego poziomu wykorzystywana jest jako woda pitna.
Ujęcia wody zlokalizowane są w:
- Słoku,
Rogowcu, wykorzystywane do celów przemysłowych,
- Łuszczanowicach,
Łękińsku, - wykorzystywane na potrzeby mieszkańców, oraz w Bogumiłowie,
obecnie jeszcze nie eksploatowane - planowane wykorzystanie do celów przemysłowych
i na potrzeby mieszkańców.
Warunki klimatyczne
Na terenie województwa łódzkiego średnia roczna temperatura powietrza w roku
2001 wyniosła 8,0°C; w 2002 r. 9,1°C. Najcieplejszym miesiącem w roku 2001
okazał się lipiec - ze średnią temperaturą wynoszącą 19,8°C. W 2002 r.
najcieplejszym miesiącem był sierpień, ze średnią temperaturą 20,3°C.
Najzimniejszym miesiącem we wskazanym okresie był grudzień, ze średnimi
temperaturami wynoszącymi odpowiednio: -4,0°C oraz -5,2°C.
Suma opadów w 2001 r. wyniosła 701mm, w 2002 r. 667mm. Największą sumę opadów
w 2001 r. odnotowano w lipcu - wyniosła 138mm, a w maju 2002 r. - 126mm. Miesiące
z najmniejszymi opadami to odpowiednio: styczeń - 19mm i grudzień 9mm2.
Zarówno opady jak i temperatury na terenie gminy Kleszczów występują na
poziomie średnim w stosunku do warunków klimatycznych występujących na
obszarze Polski.
Ochrona środowiska
Skala działalności przemysłowej dwóch największych
zakładów zlokalizowanych na terenie gminy, tj. kopalni i elektrowni, spowodowała
w ciągu 28 lat ich istnienia znaczne przeobrażenia w krajobrazie i w środowisku
naturalnym gminy Kleszczów. Doszło do zmiany stosunków wodnych, zmniejszyła
się powierzchnia terenów leśnych, w północnej części gminy powstało
kilkusethektarowe składowisko popiołów. W takiej sytuacji jednym z priorytetów
programu rozwoju gospodarczego realizowanego przez samorząd gminny stała się
troska o środowisko naturalne. Przyjęto zasadę, że nowe inwestycje lokowane
na terenie gminy nie mogą pogarszać warunków ekologicznych.
Dokonywana nakładem dużych środków rekultywacja gruntów zmierza do przywrócenia
pierwotnego stanu środowiska naturalnego na terenie gminy. Dzięki akcjom
zalesiania nieużytków zwiększa się powierzchnia terenów leśnych.
W 1998 roku wprowadzono w gminie zbiórkę oraz segregację odpadów komunalnych
i surowców wtórnych. Zbiórka i segregacja prowadzona jest w każdym
gospodarstwie czyli u źródła. Poprawie stanu środowiska sprzyja zbudowana od
podstaw sieć gazowa. Gaz ziemny doprowadzono do gminy nową magistralą z odległości
kilkudziesięciu kilometrów. Tradycyjne na wsi piece na węgiel i drewno są
teraz wypierane przez ekologiczne kotłownie gazowe.
Współpraca władz lokalnych z zarządami położonych na terenie gminy zakładów
przemysłowych oraz z uznanymi autorytetami naukowymi doprowadziła do powstania
nowych, przyjaznych środowisku inicjatyw. Można wśród nich wymienić
instalacje odsiarczania spalin, w które od 1992 r. wyposażane są kolejne
bloki Elektrowni "Bełchatów". Obecnie funkcjonuje osiem takich
instalacji. Dzięki nim emisja dwutlenku siarki z elektrowni zmniejszyła się o
ponad 260 tys. ton rocznie.